DentiNews.pl

Pasta do zębów BioMin

Obowiązek zachowania tajemnicy lekarskiej

Obowiązek zachowania tajemnicy lekarskiej
Źródłem obowiązku zachowania tajemnicy przez lekarza dentystę jest prawo do prywatności, które znajduje swój wyraz w art. 47 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz w art. 12 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka z dnia 10 grudnia 1948 r. Jednakże obowiązek ten pierwotnie wybrzmiał już w przysiędze Hipokratesa, w której znajdowała się następująca rota: „cokolwiek bym podczas leczenia albo też poza nim w życiu ludzkim ujrzał lub usłyszał, czego ujawnić nie można, będę milczał, zachowując to w tajemnicy”.

Powyższa, tradycyjna już formuła obecnie znajduje również odzwierciedlenie w aktach prawa zarówno międzynarodowego (np. Konwencja o ochronie praw człowieka i godności istoty ludzkiej wobec zastosowań biologii i medycyny z dnia 4 kwietnia 1997 r.), jak również w aktach prawa krajowego (np. w ustawie o zawodach lekarza i lekarza dentysty z dnia 5 grudnia 1996 r.). Należy pamiętać, że zachowanie w tajemnicy informacji powziętych od pacjenta jest nie tylko obowiązkiem lekarza, ale również innych specjalistów współpracujących z nim w trakcie leczenia.

Słusznie zauważa dr Izabela Bernatek-Zaguła, że tajemnica lekarska ma zasadnicze znaczenie dla wszystkich praw pacjenta i jest ona automatycznie kojarzona z istotą zawodu lekarza. Wynika to z okoliczności powierzenia lekarzowi informacji prywatnych, które winny być wykorzystywane jedynie w procesie diagnostyki i dalszego leczenia. Naruszenie tajemnicy skutkuje utratą zaufania w relacji między lekarzem a pacjentem. Dalej idące następstwa występują już na gruncie odpowiedzialności karnej, cywilnej i wreszcie dyscyplinarnej.

W tym miejscu należy wskazać na obowiązek, który na lekarzy dentystów nakłada ustawa. Otóż w art. 13 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta wskazuje się, że pacjent ma prawo do zachowania w tajemnicy przez osoby wykonujące zawód medyczny, w tym udzielające mu świadczeń zdrowotnych, informacji z nim związanych, a uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu medycznego. Natomiast art. 14 ust. 1 rzeczonej ustawy mówi, że w celu realizacji prawa, o którym mowa w art. 13, osoby wykonujące zawód medyczny są obowiązane zachować w tajemnicy informacje związane z pacjentem, w szczególności ze stanem zdrowia pacjenta. Na kanwie powyższego można zauważyć, że z ustawy kategorycznie wynika, iż obowiązek zachowania tajemnicy lekarskiej odnosi się nie tylko do lekarzy, ale również do całego personelu udzielającego świadczeń zdrowotnych, w tym administracji placówek leczniczych. Szczegółowo o tajemnicy lekarskiej traktuje uchwała z dnia 14 grudnia 1991 r. w sprawie Kodeksu Etyki Lekarskiej, gdzie w art. 24–29 wskazuje się na charakter obowiązku, zakres dopuszczalnych informacji przekazywanych personelowi oraz konieczność prawidłowego zabezpieczenia dokumentacji lekarskiej, która jest również objęta tajemnicą lekarską. Co ważne, już sama informacja, że osoba korzysta z pomocy lekarza, jest prawnie chroniona. Zatem należy strzec się sytuacji, w których lekarz – rozpoznając swojego pacjenta – ujawnia tę okoliczność osobom postronnym. Stosowna regulacja znajduje się również w art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Celem powyższego unormowania jest ochrona praw pacjenta, który samodzielnie decyduje o zakresie ujawnianych lekarzowi informacji. Tajemnica lekarska obejmuje nie tylko wiadomości związane z leczeniem pacjenta, ale również odnoszące się do jego sytuacji osobistej, zawodowej i rodzinnej. Co ważne, lekarz nie jest zwolniony ze swego obowiązku nawet po śmierci pacjenta.

Obowiązek zachowania tajemnicy lekarskiej nie ma charakteru absolutnego. Prawo dopuszcza przypadki, kiedy lekarz zostaje zwolniony ze swej powinności. Jednakże wyjątki, o jakich mowa w art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, należy interpretować wąsko, z poszanowaniem prawa do prywatności pacjenta. Zatem do wyjątków, o jakich mowa w ustawie, należą sytuacje, w których:
1) tak stanowią ustawy (przykładowo art. 180 § 2 kodeksu postępowania karnego wskazuje, że osoby obowiązane do zachowania tajemnicy notarialnej, adwokackiej, radcy prawnego, doradcy podatkowego, lekarskiej, dziennikarskiej lub statystycznej mogą być przesłuchiwane co do faktów objętych tą tajemnicą tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości, a okoliczność nie może być ustalona na podstawie innego dowodu. Co istotne, zwolnienia z zachowania tajemnicy lekarskiej może udzielić wyłącznie sąd, dokonując tego w formie zaskarżalnego postanowienia);
2) badanie lekarskie zostało przeprowadzone na żądanie uprawnionych, na podstawie odrębnych ustaw, organów i instytucji; wówczas lekarz jest obowiązany poinformować o stanie zdrowia pacjenta wyłącznie te organy i instytucje (przykładowo wydanie przez lekarzy opinii sądowo-lekarskiej lub sądowo-psychiatrycznej w postępowaniu karnym);
3) zachowanie tajemnicy może stanowić niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia pacjenta lub innych osób (przykładowo w okoliczności rozpoznania zakażenia, które może przenosić się drogą kontaktów seksualnych, lekarz lub felczer ma obowiązek poinformować zakażonego o konieczności zgłoszenia się do lekarza partnera lub partnerów seksualnych zakażonego);
4) pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy wyraża zgodę na ujawnienie tajemnicy, po uprzednim poinformowaniu o niekorzystnych skutkach jej ujawnienia;
5) zachodzi potrzeba przekazania niezbędnych informacji o pacjencie lekarzowi sądowemu;
6) zachodzi potrzeba przekazania niezbędnych informacji o pacjencie związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych innemu lekarzowi lub uprawionym osobom uczestniczącym w udzielaniu tych świadczeń.

Naruszenie obowiązku zachowania tajemnicy lekarskiej skutkuje odpowiedzialnością na gruncie prawa karnego i cywilnego oraz rodzić może sankcje dyscyplinarne. Zgodnie bowiem z art. 266 § 1 kodeksu karnego kto, wbrew przepisom ustawy lub przyjętemu na siebie zobowiązaniu, ujawnia lub wykorzystuje informację, z którą zapoznał się w związku z pełnioną funkcją, wykonywaną pracą, działalnością publiczną, społeczną, gospodarczą lub naukową, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat dwóch. Przepis ma na celu ochronę zachowania tajemnicy przez osoby wykonujące zawód związany z zaufaniem publicznym, gdyż tego rodzaju działalność wiąże się z uzyskiwaniem informacji ważnych dla interesu prywatnego poszczególnych osób oraz dla interesu społecznego.

Natomiast na gruncie prawa cywilnego jako zasadna jawi się odpowiedzialność za naruszenie dobra osobistego, bowiem w oparciu o treść art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta należy uznać, że w razie zawinionego naruszenia praw pacjenta sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę na podstawie art. 448 kodeksu cywilnego. Według prof. dr hab. Marka Safjana przepis art. 448 kodeksu cywilnego wskazuje na możliwość kompensacji szkody niemajątkowej w postaci zasądzenia zadośćuczynienia pieniężnego. Krzywda niemajątkowa jest ujemnym przeżyciem związanym z cierpieniem psychicznym i fizycznym pokrzywdzonego wynikającym właśnie z naruszenia jego dóbr osobistych, w tym przypadku z naruszenia praw pacjenta.

Należy wskazać, że możliwa jest również odpowiedzialność zawodowa lekarzy jako członków izb lekarskich podlegających odpowiedzialności za naruszenie zasad etyki lekarskiej oraz przepisów związanych z wykonywaniem zawodu lekarza, to jest za „przewinienia zawodowe”.

Podsumowując powyższe uwagi należy wskazać, że decyzja o ujawnieniu określonych informacji i o zakresie ich ujawnienia będzie ostatecznie należeć do lekarza dentysty, który powinien przede wszystkim kierować się dobrem pacjenta, jak również ochrony życia i zdrowia osób z nim spokrewnionych. W obliczu wątpliwości związanych z zakresem dopuszczalnego ujawnienia, cenną regułę interpretacyjną stanowi wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 listopada 2004 r. o sygn. akt SK 64/2003, w którym wskazano, że tajemnica zawodowa nie jest ustanowiona w interesie osoby wykorzystującej dany zawód, lecz w interesie osoby korzystającej z jej usług.
Katarzyna Pyrć – aplikant aplikacji sędziowskiej w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury. Absolwentka WPiA Uniwersytetu Warszawskiego, Centrum Prawa Amerykańskiego prowadzonego ze współpracą z Levin College of Law, Uniwersytetu na Florydzie oraz aplikacji ogólnej w KSSiP. Współpracowała jako wolontariusz z Fundacją Academia Iuris. Katarzyna Pyrć – aplikant aplikacji sędziowskiej w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury. Absolwentka WPiA Uniwersytetu Warszawskiego, Centrum Prawa Amerykańskiego prowadzonego ze współpracą z Levin College of Law, Uniwersytetu na Florydzie oraz aplikacji ogólnej w KSSiP. Współpracowała jako wolontariusz z Fundacją Academia Iuris. 




Tandex Junior 8-12 żółta

8.5 zł

Oral-B 3-EFFECT Delicate White - Medium - niebieska

8 zł

Tandex Żel do czyszczenia przestrzeni międzyzębowych 15ml

19.95 zł


Ankieta

Co zazwyczaj używasz do mycia zębów?

    A
    szczoteczka manualna
    B
    szczoteczka elektryczna
    C
    irygator dentystyczny
    D
    szczoteczka manualna i elektryczna oraz irygator dentystyczny
Wyślij